Piel臋gnacja betonu jest niezb臋dnym i jak偶e cz臋sto zaniedbywanym lub wr臋cz ca艂kowicie pomijanym procesem technologicznym, gwarantuj膮cym uzyskanie projektowanej wytrzyma艂o艣ci oraz trwa艂o艣ci betonu w konstrukcji.

Piel臋gnacja ma na celu:

  1. zapewnienie optymalnych warunk贸w cieplno-wilgotno艣ciowych w dojrzewaj膮cym betonie (wspomaganiu przebiegu procesu hydratacji cementu),
  2. ochron臋 艣wie偶o wykonanego betonu przed szkodliwym wp艂ywem promieni s艂onecznych, wiatru i opad贸w atmosferycznych,
  3. redukcj臋 r贸偶nicy temperatur pomi臋dzy powierzchni膮 betonu a jego rdzeniem (ograniczenie napr臋偶e艅 termicznych i ryzyka sp臋ka艅 betonu),
  4. przeciwdzia艂anie skurczowi spowodowanemu zbyt szybkim wysychaniem betonu,
  5. zapobieganie zamarzaniu wody zarobowej i prawid艂owy rozw贸j wytrzyma艂o艣ci betonu w obni偶onych temperaturach otoczenia.

Piel臋gnacj臋 betonu nale偶y rozpocz膮膰 bezpo艣rednio po zako艅czeniu zag臋szczania mieszanki betonowej. Okres piel臋gnacji zale偶y w du偶ym stopniu od rodzaju cementu u偶ytego do mieszanki oraz od wielko艣ci i kszta艂tu konstrukcji betonowej.

Prawid艂owa piel臋gnacja betonu powinna by膰 wykonywana w dodatnich temperaturach powietrza i polega na:

  1. polewaniu powierzchni betonu wod膮聽鈥 jest to najcz臋艣ciej stosowany spos贸b piel臋gnacji; im d艂u偶szy jest czas utrzymania betonu w stanie wilgotnym, tym korzystniejsze jest to dla wszystkich jego w艂a艣ciwo艣ci. Szczeg贸lnie podatne na utrat臋 wody s膮 elementy cienko艣cienne oraz elementy o du偶ej powierzchni odkrytej. Okazuje si臋, 偶e 艣wie偶a mieszanka betonowa u艂o偶ona na suchym gruncie mo偶e straci膰 nawet 50 % wody w czasie jednej doby. Podobny efekt mo偶e zachodzi膰, je偶eli szalunki, w kt贸re jest wbudowany beton wykonane s膮 z nasi膮kliwych materia艂贸w.
  2. uk艂adaniu na powierzchni betonu mokrych mat i zabezpieczeniu ich przed wysychaniem聽鈥 艣wie偶y beton trzeba chroni膰 przed zbytnim nagrzaniem, pami臋taj膮c r贸wnocze艣nie, 偶e nag艂e polanie silnie nagrzanej powierzchni betonu zimn膮 wod膮 mo偶e prowadzi膰 do powstania rys i sp臋ka艅 (szok termiczny)
  3. pokrywaniu powierzchni mokrego betonu foli膮 budowlan膮, przymocowan膮 przy kraw臋dziach i z艂膮czach 鈥 bardzo cz臋stym sposobem utrzymywania odpowiedniego poziomu wilgotno艣ci betonu, jest pokrywanie go foli膮 z PCV lub polietylenu. Zaleca si臋, aby uk艂adanie folii odbywa艂o si臋 w jak najkr贸tszym czasie po zag臋szczeniu i zaformowaniu betonu, ale jednocze艣nie po takim czasie, aby unikn膮膰 przywarcia folii do powierzchni betonu.
  4. stosowanie preparat贸w do powierzchniowej ochrony betonu聽鈥 jest to bardzo efektywna metoda polegaj膮ca na nanoszeniu natryskiem preparat贸w, kt贸re tworz膮 pow艂ok臋 ochronn膮 utrudniaj膮c膮 odparowanie wody. Preparaty te nak艂ada si臋 na 艣wie偶y beton zaraz po pierwszym zmatowieniu powierzchni betonu, ale zanim powierzchnia ta wyschnie.

Najcz臋stsze skutki niew艂a艣ciwej piel臋gnacji betonu lub jej braku:

  1. Skurcz plastyczny聽鈥 spowodowany jest odparowywaniem wody z powierzchni betonu i jej wysychaniem szczeg贸lnie na skutek聽 nas艂onecznienia i wiatru. Prowadzi to do powstawania rys i p臋kni臋膰. Rysy maj膮 kszta艂t nieregularny, cz臋sto nast臋puje ich rozga艂臋zienie.
  2. Nieodpowiednia wytrzyma艂o艣膰 powierzchniowa聽鈥 spowodowana jest zbyt ma艂膮 ilo艣膰 wody potrzebnej do procesu wi膮zania i twardnienia cementu.聽 Na skutek wysokiej temperatury woda z powierzchni betonu szybko odparowuje w zwi膮zku z czym brakuje jej na powierzchni. Nie mog膮 wtedy zachodzi膰 procesy hydratacji, w wyniku czego nast臋puje pylenie powierzchni betonu i odpryski powierzchniowe.
  3. Obni偶enie odporno艣ci betonu na agresj臋 chemiczn膮 艣rodowiska聽鈥 powstaj膮ce聽 rysy i p臋kni臋cia powoduj膮, i偶 czynniki agresywne rozpuszczone w wodzie (chlorki, siarczany itp.) maj膮 u艂atwiony dost臋p do wn臋trza betonu, co mo偶e doprowadzi膰聽 do obni偶enia trwa艂o艣ci betonu i konstrukcji, a聽 nawet doprowadzi膰 do聽 katastrofy budowlanej.
  4. Brak lub obni偶enie odporno艣ci na dzia艂anie mrozu聽鈥 rysy i p臋kni臋cia s膮 tak偶e gro藕ne, gdy przy niskich temperaturach wnika w nie woda, a nast臋pnie zamarza tworz膮c l贸d, kt贸ry聽 ma wi臋ksz膮 obj臋to艣膰 ni偶 woda. Powodowa膰 to b臋dzie niszcz膮ce napr臋偶enia wewn膮trz betonu, kt贸re prowadz膮 do niszczenia struktury betonu.

Spos贸b piel臋gnacji 艣wie偶ego betonu poprzez nawil偶anie powinien by膰 ustalony dla okre艣lonych warunk贸w i pory roku z uwzgl臋dnieniem nast臋puj膮cych minimalnych okres贸w nawil偶ania:

  1. 3 dni dla ka偶dego betonu
  2. 7 dni dla du偶ych odkrytych powierzchni (strop), gdy beton jest z cementu portlandzkiego
  3. 14 dni dla du偶ych odkrytych powierzchni (strop), gdy beton jest z cementu hutniczego
  4. 14 dni dla beton贸w wodoszczelnych (np. gdy betonujemy basen lub szczelne fundamenty).

Im d艂u偶ej utrzymuje si臋 beton w wilgoci, tym jest to korzystniejsze dla wszystkich jego w艂a艣ciwo艣ci. W zwi膮zku z tym najkorzystniej jest utrzymywa膰 du偶e powierzchnie betonu pod sta艂膮 warstw膮 wody. W zwyk艂ych warunkach polewanie wod膮 nale偶y rozpocz膮膰 w okresie letnim po up艂ywie oko艂o 12 godzin, a w okresie ch艂odniejszym po up艂ywie 24 godzin od zabetonowania. Zaleca si臋 stosowa膰 nast臋puj膮c膮 cz臋stotliwo艣膰 nawil偶ania

  1. przy temperaturze powietrza powy偶ej +15 stopni C w ci膮gu dnia przynajmniej co 3 godziny i raz w ci膮gu nocy
  2. przy temperaturze powietrza poni偶ej +15 stopni C nie rzadziej ni偶 3 razy na dob臋
  3. przy temperaturze powietrza poni偶ej +5 stopni C mo偶na zaprzesta膰 nawil偶ania betonu wod膮.

W przypadku prowadzenia rob贸t budowlanych w obni偶onych temperaturach wyst臋puje zjawisko spowolnienia proces贸w wi膮zania oraz twardnienia betonu. Aby cz臋艣ciowo przeciwdzia艂a膰 temu zjawisku nale偶y stosowa膰 cementy o wysokim cieple hydratacji. Mieszanki betonowe powinny by膰 bogatsze w ilo艣膰 cementu oraz charakteryzowa膰 si臋 obni偶onym stosunkiem wodno-cementowym. Dodatkowo dobrym rozwi膮zaniem jest podgrzewanie sk艂adnik贸w betonu, g艂贸wnie kruszywa i wody. Cz臋艣ciowo pomaga tak偶e stosowanie odpowiednich domieszek chemicznych (przeciwmrozowych i poprawiaj膮cych reologi臋 mieszanki betonowej). W warunkach obni偶onych temperatur nale偶y chroni膰 wykonane elementy przed utrat膮 ciep艂a technologicznego, a 艣wie偶y beton zabezpieczy膰 przed zamarzni臋ciem wody zarobowej. Trzeba pami臋ta膰 o przykryciu element贸w betonowych odpowiednimi os艂onami zewn臋trznymi np. p艂achtami brezentowymi, matami s艂omianymi, p艂ytami styropianowymi lub we艂n膮 mineraln膮. W pocz膮tkowym okresie dojrzewania betonu mo偶na rozwa偶y膰 r贸wnie偶 dostarczenie ciep艂a dodatkowego np. za pomoc膮 nagrzewnic. Rozwi膮zanie takie wymaga jednak szczeg贸lnej ostro偶no艣ci 鈥 nale偶y pami臋ta膰 aby nie zaszkodzi膰 betonowi poprzez przesuszenie powierzchni czy te偶 wytworzenie zbyt du偶ej r贸偶nicy temperatur w betonie, co mo偶e powodowa膰 jego p臋kanie.

Szczeg贸艂owe wytyczne dotycz膮ce piel臋gnacji betonu znajduj膮 si臋 w normie PN-EN 13670:2011 鈥濿ykonywanie konstrukcji betonowych鈥.